Doğa Bilimlerinde Metafiziğin Yeri

            “Her insan öğrenme arzusuna sahiptir” diyerek başlayan Aristo’nun Metafizik kitabını yazması üzerinden yaklaşık olarak 2500 yıl geçti. Yıllar içerisinde insanın bu doğası değişmedi. Aristo’dan sonra kuantum mekanikleri, rölativite, kütle çekimi gibi fizik alanında keşifler gerçekleşmesine rağmen bilim hala metafiziğin sorduğu soruların hepsini cevaplayabilmiş değil.

 

Metafiziğin tanımıyla ilgili Stanford Felsefe Sözlüğü bile söze “tanımlaması kesinlikle zor olan bir şey” diye başlıyor. Bilindiği üzere metafizik sözcüğü de ilk kez Aristo tarafından değil onun çalışmasını devam ettiren bir editör tarafından kullanılmış. Bu sözcüğü kullanmasındaki amaç ise Aristo’nun son eserlerini incelerken öğrencilerini konuyla ilgili uyarmak olmuş.

 

Yine editörünün önerisine göre Aristo’nun bu sonraki eserlerindeki daha derin sorulara dalmadan önce ise yine onun oluşturduğu fizik kısmını iyice anlamak elzem. Bugün ise metafizik soyut kavramlar olan zaman, uzay ve varlığı sorguluyor. Görüldüğü üzere bu sorular şu anda bilimdeki “her şeyin teorisi” gibi bilimin en büyük hırsla araştırılan konularıyla paralellik göstermekte.

 

Metafizik ve modern bilimin birbiriyle bu kadar benzerlik göstermesine karşın hangisinin nerede başladığını veya nerede bittiğini kestirmek güç. Bu durum aslında modern bilimin ne kadar güçlü bir duruma geldiğini göstermekte. Eskiden ulaşılmaz veya cevaplaması imkânsız gözüken sorular artık bizlere çok daha yakın gözüküyor. Mesela felsefenin gerçeğin doğasıyla ilgili olan soruları, tamamen materyalist bir cevaba sahip olabilir.

 

Sadece fizik alanında değil, diğer bilim dallarında da buna benzer sınırları zorlayan bulgular ortaya çıkabilir. Örneğin sinirbilim bize bir gün benliğimizin, bir zihin oyunu olduğunu söyleyebilir. Evrimsel biyoloji ise neyin iyi veya kötü olduğunu açıklamaya çalışmakta. Bu iki bilim dalı da evrendeki yerimizle ilgili yeni görüşler sunmakta.

 

Henüz bilim metafiziği aştı diyemiyoruz. Bilimin daha birçok temel olguyu oturtması ve metafiziğin de hala soru üretmesi lazım. Fakat bu ikisinin kesişimi gerçekten olağanüstü. Metafiziğin de modern bilimin de bu çapta bildiklerimizin ötesini zorlaması ve bilmediğimiz şeylerin ne kadar çok olduğunu göstermesi tarif edilemez. Aristo’nun editörü bizlere metafiziğe dalmadan önce bütün evreni anlamamız gerektiğini öğütlemişti. Günümüzde deneyimlediğimiz kadarıyla soruların hepsine cevap bulamasak da metafizikle uğraşmanın büyük bir katkısı olacağı kesin. 

Kaynak

Bir Yorum Yazın